Na dokończenie budowy nowego sarkofagu w elektrowni potrzeba ok. 740 mln euro. Większość wyłożą kraje Unii Europejskiej

Z końcem tygodnia zakończyło się w Kijowie prezentowanie przez Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, Komisję Europejską i władze Ukrainy postępu prac przy budowie nowego sarkofagu dla zniszczonego 25 lat temu czwartego bloku elektrowni w Czarnobylu. Wśród zaproszonych europejskich mediów była też "Rz" – jako jedyna z Polski. Spotkanie miało przekonać wspólnotę międzynarodową do zasadności finansowania tego projektu.

Od 1992 r. Unia wydała na zapewnienie bezpieczeństwa w czarnobylskiej strefie ponad 1,37 mld euro. Nie promujemy w ten sposób energetyki jądrowej. Chcemy być największym partnerem Ukrainy w promocji bezpiecznej energetyki. A jest to bardzo kosztowne. Samo usunięcie części zużytego paliwa ze zniszczonego bloku pochłonęło dotąd 259 mln euro. W sumie z unijnego budżetu na pomoc Ukrainie w sprawach energetyki, bezpieczeństwa, ochrony środowiska zostało przeznaczonych 3,1 mld euro – powiedział Jean-Paul Joulia, szef wydziału bezpieczeństwa jądrowego w Komisji Europejskiej.

W starym sarkofagu zalega wciąż 95 proc. paliwa, które wydostało się w wyniku wybuchu czwartego reaktora 26 kwietnia 1986 r. Specjaliści nie wykluczają, że pod wpływem przenikającej przez pękający stary sarkofag wody mogłoby tam dojść do niekontrolowanej reakcji łańcuchowej. Do tego pod wpływem wody we wnętrzu koroduje metal i niszczeją konstrukcje. Istnieje niebezpieczeństwo dostania się skażonych resztek do wód gruntowych. Dlatego potrzebne są dalsze inwestycje.

– Blok nr 3 jest już bez paliwa, w bloku nr 1 trwa jego usuwanie. Jeżeli chodzi o blok czwarty (ten z sarkofagiem), to całkowitą kontrolę nad nim będziemy mieli, gdy zostanie usunięte paliwo. A to kosztuje tyle, ile budowa nowego bloku, czyli ok. 2,5 mld dol. Do tego dochodzi budowa miejsc składowania paliwa. Całość to ok. 10 mld dol. Od tego, jak szybko zdobędziemy te pieniądze, będzie zależało bezpieczeństwo w Czarnobylu – ostrzega Igor Gramotkin, dyrektor elektrowni.

Nowy sarkofag jest jedyną taką konstrukcją na świecie i ma zapewnić bezpieczeństwo w strefie przez najbliższe 100 lat. Będzie to rodzaj żelazobetonowej arki (namiotu), wysokiej na 105 m, długiej na 150 m i szerokiej na 257 m. Ta ważąca 29 tys. ton konstrukcja będzie się poruszać na szynach i po wybudowaniu najedzie na stary sarkofag oraz czwarty blok, pokrywając je całkowicie. Ma być gotowa w 2013 r.

Unikalną konstrukcję zaprojektowało konsorcjum amerykańskich gigantów budowlanych Bachtel (projektował m.in. tunel pod kanałem La Manche) i Battelle oraz francuskiego EDF przy współpracy ukraińskich instytutów naukowych. W 2007 r. rządowy przetarg na wykonanie sarkofagu wygrał francuski koncern Novarka.

Czarnobylski Fundusz ds. Sarkofagu (Chernobyl Shelter Fund) został założony przez EBOR w 1997 r. Bank występuje tu jako menedżer projektu wspólnie z rządem ukraińskim. Najważniejsze decyzje w sprawie wydatków podejmuje Rada Darczyńców skupiająca 23 kraje Unii (w tym Polskę). W ubiegłym roku po raz pierwszy wśród donatorów Czarnobyla znalazła się Rosja. Wpłaciła 15,3 mln euro. Najwięksi donatorzy Chernobyl Shelter Fund to: Komisja Europejska (250 mln euro), Stany Zjednoczone (182,8 mln), Niemcy (60 mln), Wielka Brytania (53,1 mln), Francja (52,5 mln); Japonia (45,7 mln) Ukraina (45 mln), Włochy (41,5 mln), Kanada (34,9 mln), Rosja (15,3 mln) oraz Polska (2,5 mln).

Umowa w sprawie budowy nowego sarkofagu została podpisana w 2007 r. Według Wolodymyra Hołoszy, szefa rządowej agencji ds. Czarnobyla, ukraińskie wydatki na zabezpieczenie elektrowni od 1991 r. sięgnęły już 12 mld dol.

Na terenie czarnobylskiej elektrowni zatrudnionych jest teraz ponad 3500 osób. Zarabiają średnio 800 – 900 dol./miesiąc. To ponad dwa razy więcej, niż wynosi średnia płaca na Ukrainie.

© source: Rzeczpospolita,
date of publishing: (28.02)
name of author: Iwona Trusewicz

The EBRD acts as administrator of and a contributor to the Chernobyl Shelter Fund, which was established in December 1997 by the G7 and other contributing countries to help Ukraine transform the existing Chernobyl Shelter into a safe and environmentally stable system under the Chernobyl Shelter Implementation Plan (SIP).